Inentings in 2026: Die Skedule, Inhaal-dosisse en Nuwe Entstowwe in Suid-Afrika
Wat nuut is op die Suid-Afrikaanse inentingskedule vir 2026, hoe inhaal-dosisse werk as u kind agter is, en waarom die Pad-na-Gesondheid-boekie by elke besoek saamgaan.
Kort antwoord
Kinderinentings bly een van die doeltreffendste maniere om Suid-Afrikaanse kinders teen ernstige siektes te beskerm. Die EPI-SA-skedule is in Januarie 2024 opgedateer: die gekombineerde masels-en-rooihond-entstof (MR) het die masels-alleen-entstof vervang, en ’n Tdap-skoot op ses jaar het die ou Td-skoot vervang. Daar is ook nuwe entstowwe op die 2026 privaat skedule, onder meer meningokok B, die RSV-entstof Abrysvo vir swanger vroue, en nirsevimab vir babas. As u kind dosisse gemis het, is inhaal vir die meeste entstowwe tot op vyftien jaar moontlik. Afrika-Inentingsweek in die laaste week van April is ’n goeie herinnering om die Pad-na-Gesondheid-boekie uit te haal en na te gaan wat nog kort.
Kernpunte
- Die EPI-SA-skedule is in Januarie 2024 hersien: masels en rooihond kom nou saam in een skoot (MR), en daar is ’n Tdap-skoot op ses jaar
- Inhaal is vir die meeste entstowwe tot op vyftien jaar moontlik, maar rotavirus het ’n streng afsnypunt op 24 weke
- Die MPV-inhaalveldtog bereik meisies wat hulle Graad 5-skoot enige tyd sedert 2014 gemis het
- Twee maniere om babas teen RSV te beskerm is nou in Suid-Afrikaanse privaat aptekers beskikbaar: die Abrysvo-entstof vir die ma tussen 28 en 36 weke swangerskap, en nirsevimab, een inspuiting vir die baba self
- Meningokok B (Bexsero) is nuut op die 2026 privaat skedule, op agtien weke en weer op twaalf tot vyftien maande
- Ongeveer een uit elke vyf Suid-Afrikaanse kinders onder een jaar het verlede jaar ten minste een inenting gemis, volgens die Nasionale Departement van Gesondheid se 2023/24-syfers
Wat is nuut op die Suid-Afrikaanse skedule
Die Nasionale Departement van Gesondheid het die EPI-SA-skedule in Januarie 2024 hersien. Die veranderinge wat vir ouers saak maak:
Masels en rooihond saam (MR)
Die masels-alleen-entstof wat op ses en twaalf maande gegee is, is vervang met die MR-entstof, wat in een skoot teen beide masels en rooihond beskerm. Rooihond is gewoonlik lig by kinders. Maar as ’n vrou dit vroeg in haar swangerskap opdoen, kan dit ernstige geboortedefekte veroorsaak, waaronder doofheid en hartprobleme by die baba. Deur rooihond in die kinderskedule in te sluit, beskerm ons ook die swangerskappe wat nog kom.
Tdap op ses jaar
Die ou Td-skoot (net teen tetanus en witseerkeel) is opgegradeer na Tdap, wat asellulêre beskerming teen kinkhoes byvoeg. Kinkhoes het in verskeie lande, Suid-Afrika ingesluit, ’n terugkeer gemaak, en die skoot help om immuniteit deur die laerskooljare te hou. Die skoot op twaalf jaar is ook Tdap. Swanger vroue word Tdap tussen 26 en 34 weke van elke swangerskap aangebied, sodat antiliggame na die pasgeborene oorgedra kan word.
Die MPV-inhaalveldtog
’n Inhaalveldtog is aan die gang vir meisies wat hulle MPV-inenting in Graad 5 gemis het, enige tyd vandat die skoolprogram in 2014 begin het. MPV staan vir menslike papillomavirus, in Engels bekend as HPV. Die entstof voorkom die virusstamme wat die meeste servikale kankers veroorsaak. Die huidige riglyn van die Departement van Gesondheid volg die Wêreldgesondheidsorganisasie se SAGE-aanbeveling van 2022 en aanvaar een dosis as voldoende vir meisies van nege tot veertien. Pasiënte met ’n verswakte immuunstelsel het steeds die volle kursus nodig.
Die oorskakeling na PCV10
Die pneumokokkale konjugaat-entstof wat in die staatsektor gebruik word, het in 2024 van PCV13 na PCV10 oorgeskakel. Die twee word vir inhaaldoeleindes as uitruilbaar beskou. As u kind reeds PCV13-dosisse gehad het, is daar dus geen ekstra dosisse nodig nie.
Die 2026 roetineskedule
Met geboorte kry babas BCG (teen TB) en polio-druppels deur die mond. Die hepatitis B-entstof met geboorte word net gegee as die ma tydens die swangerskap positief vir HBsAg getoets het.
Op ses, tien en veertien weke kry babas die seswaardige skoot, wat teen witseerkeel, tetanus, kinkhoes, polio, Haemophilus influenzae tipe b en hepatitis B beskerm, plus rotavirus-druppels deur die mond en die pneumokokkale konjugaat-entstof.
Op ses maande volg die eerste dosis van die masels-en-rooihond-entstof (MR), en die tweede dosis op twaalf maande. Op nege maande kom die derde dosis van die pneumokokkale konjugaat-entstof.
Op agtien maande voltooi ’n vierde seswaardige skoot die primêre kursus. Daarna kom ’n Tdap-skoot op ses jaar, en nog een op twaalf jaar.
Seuns en meisies van nege jaar en ouer in Graad 5 kry die MPV-inenting deur die skoolgebaseerde veldtogte.
Inhaal: dit is selde te laat
Die lewe gebeur. Babas is siek op die dag van die kliniekafspraak, gesinne trek, die boekie raak weg, en gedurende die COVID-jare het baie gesinne agter geraak. Die goeie nuus is dat die Suid-Afrikaanse inhaalskedules presies hiervoor ontwerp is. U begin nie weer van voor af nie. Die Departement van Gesondheid se inhaalriglyn van 2024 laat gesondheidswerkers toe om op te tel waar die kind opgehou het.
Entstowwe met ’n boonste ouderdomsgrens
BCG kan tot twaalf maande gegee word. Daarna word dit nie meer aanbeveel nie, want kinders wat in Suid-Afrika woon het teen daardie tyd reeds omgewingsblootstelling aan tuberkulose gehad, en die beskerming wat dit bied is beperk.
Polio-druppels word in die roetineskedule tot ses maande gegee. Ouer kinders kry hulle poliobeskerming deur die geïnaktiveerde polio-komponent van die seswaardige entstof.
Die seswaardige entstof (DTaP-IPV-Hib-HepB) kan vir inhaal tot vyf jaar gegee word. Dosisse is vier weke uit mekaar, en die vierde dosis kom op twaalf maande of later, mits die kind ten minste agtien maande oud is.
Die pneumokokkale konjugaat-entstof kan tot ses jaar (72 maande) ingehaal word. Hoeveel dosisse nodig is, hang af van hoe oud die kind by die eerste dosis was: hoe ouer die kind, hoe minder dosisse.
Rotavirus het die nouste venster. Die absolute afsnypunt is 24 weke. Dit is ’n veiligheidsreël: die rotavirus-entstof dra ’n baie klein risiko van ’n dermprobleem wat intussussepsie genoem word, waar die derm in homself invou, en daardie risiko raak groter as die entstof later gegee word. As u baba 24 weke verby is sonder die rotavirus-entstof, bly hy onbeskerm. Vir hierdie een maak vroeë afsprake regtig saak.
Tdap kan tot vyftien jaar ingehaal word. Omdat die kinderformule ’n hoër dosis witseerkeel-komponent bevat, word dit nie na daardie ouderdom gegee nie. Ouer tieners en volwassenes gebruik die volwasse Tdap.
Entstowwe sonder ’n ouderdomsgrens
Masels en rooihond het geen boonste ouderdomsgrens nie. Enigiemand, op enige ouderdom, wat nie immuun is nie, kan ingeënt word. In uitbraakjare tel dit dubbel.
Hepatitis B kan op enige ouderdom gegee word. Tieners en volwassenes wat nie ingeënt is nie en wat risiko loop, behoort die drie-dosis-kursus te kry.
Masels: waarom dit steeds saak maak
Suid-Afrika het in 2023 en 2024 masels-uitbrake gehad, en oordrag hou aan regoor die Wêreldgesondheidsorganisasie se Afrika-streek. Die uitwissingsteiken is 95% dekking met twee dosisse. Volgens die Departement van Gesondheid se 2023/24-syfers was die dekking vir die eerste dosis landwyd op 82,5%. Daardie gaping is presies waarom masels bly terugkom.
As u kind een van die twee dosisse gemis het, is ’n kliniekbesoek en ’n vinnige blik in die Pad-na-Gesondheid-boekie die rit werd. MR-inhaal is gratis in die staatsektor en neem ’n paar minute om te gee.
Nuwe entstowwe in 2026
Vier ontwikkelings is die moeite werd om van te weet as u privaat sorg gebruik of as u swanger is.
Meningokok B (Bexsero)
Bexsero verskyn nou op die Paediatrician Management Group se 2026-skedule, op agtien weke en weer op twaalf tot vyftien maande. Meningokok B veroorsaak meningitis en bloedstroominfeksie wat binne ure lewensgevaarlik kan raak. Die entstof is nie deel van EPI-SA nie, maar is privaat beskikbaar. Die bestaande meningokok ACWY-entstof (Menactra) word steeds van twaalf maande af aanbeveel en beskerm teen die ander hoofstamme.
Abrysvo, die RSV-entstof vir swanger vroue
Abrysvo is by SAHPRA geregistreer om tussen 28 en 36 weke van die swangerskap aan die ma gegee te word. Die antiliggame gaan oor die plasenta en beskerm die pasgeborene deur sy eerste RSV-seisoen, juis wanneer hy die kwesbaarste is vir ernstige onderste lugweginfeksie. Vir gesinne in privaat sorg is dit een van die belangrikste veranderinge van 2026 om borsinfeksies by babas te voorkom.
Nirsevimab, ’n langwerkende monoklonale antiliggaam
Nirsevimab (Beyfortus) het in die 2025 tot 2026 seisoen deur Suid-Afrikaanse privaat aptekers beskikbaar geraak. Dit is een inspuiting wat vir die baba self gegee word en wat ongeveer vyf maande se RSV-beskerming bied. Dit kan met geboorte gegee word vir babas wat gedurende of net voor die RSV-seisoen gebore word, of as een dosis voor die seisoen vir ouer babas wat nog in hulle eerste jaar is. Gesinne kan kies tussen Abrysvo tydens die swangerskap of nirsevimab vir die baba. Albei is doeltreffende maniere om ’n pasgeborene deur sy eerste RSV-seisoen te bring.
MPV vir seuns ook
Die MPV-inenting word nou in die privaat praktyk vir seuns sowel as meisies aanbeveel. Die enkeldosis-skedule, gegrond op die Wêreldgesondheidsorganisasie se SAGE-riglyn van 2022, word toenemend aanvaar vir ouderdomme nege tot twintig. Kinders met ’n verswakte immuunstelsel het steeds twee of drie dosisse nodig.
Wat buite EPI-SA privaat beskikbaar is
As u toegang tot privaat sorg het, is hierdie entstowwe die moeite werd om met u huisdokter te bespreek:
Hepatitis A (Havrix Junior of Avaxim 80) vanaf twaalf maande, met ’n tweede dosis ten minste ses maande later. Hepatitis A-uitbrake gebeur in Suid-Afrika wanneer water- of voedselveiligheid glip, en die entstof gee langtermynbeskerming.
Waterpokkies (Varilrix of Onvara) vanaf nege maande. Twee dosisse word gegee, die tweede gewoonlik op vyf tot ses jaar. Waterpokkies is gewoonlik lig by jong kinders, maar dit kan ernstig wees by tieners, volwassenes, swanger vroue en enigiemand met ’n verswakte immuunstelsel.
Griep (Influvac of Vaxigrip Tetra) vanaf ses maande, elke jaar voordat die winterseisoen in Mei begin. Dit tel veral vir kinders in ’n kleuterskool of dagsorg, kinders met chroniese long- of hartoestande, en huise waar daar ouer mense of ’n swanger vrou is.
MMR in plaas van MR: die privaat skedule gebruik die drie-in-een-entstof, wat ook teen pampoentjies beskerm.
Wat ouers vir my vra
Navorsing uit Kaapstad het bevind dat 59% van die mense wat inentings gee al ouers teëgekom het wat huiwerig is oor inenting. Oor sub-Sahara-Afrika heen spreek ongeveer een uit elke vyf ouers ’n mate van huiwering uit oor roetine-kinderinentings. Die COVID-19-pandemie het party ouers van stille aanvaarding na aktiewe besluitneming geskuif, wat heeltemal redelik is, maar wanopvatting het intussen ook deur sosiale media versprei.
Die bekommernisse wat ek die meeste in die spreekkamer hoor:
"So baie inentings op een slag gaan haar immuunstelsel oorlaai." Babas kom elke dag met duisende antigene in aanraking deur doodgewone lewe: borsvoeding, kos, en gewone kontak in die huis. Die antigene in entstowwe is ’n baie klein deeltjie van daardie blootstelling, en studies wys deurgaans geen nadelige uitwerking op die immuunstelsel wanneer verskeie entstowwe by een besoek gegee word nie.
"Die MMR-entstof veroorsaak outismespektrumversteuring (ASV)." Hierdie bewering kom uit ’n studie van 1998 met twaalf kinders. Die studie is teruggetrek en die skrywer het sy lisensie om medies te praktiseer verloor. Studies daarna, van miljoene kinders, het geen verband tussen MMR en ASV gevind nie.
"Natuurlike infeksie gee beter immuniteit as ’n entstof." Natuurlike infeksie gee wel sterk immuniteit vir sekere siektes, maar die prys is dat die kind eers die siekte moet kry. By masels, kinkhoes, meningitis of polio kan dit hospitaalopname, blywende gestremdheid of die dood beteken. Entstowwe gee die beskerming sonder die risiko van ernstige siekte.
"Sy het ’n verkoue gehad, kom ons slaan vandag se inentings oor." ’n Ligte siekte, met of sonder ’n lae koors, is nie ’n rede om uit te stel nie. ’n Kind wat duidelik siek is met ’n hoë koors of ’n ernstiger siekte moet uitstel, maar ’n loopneus is nie ’n rede om te wag nie.
As u ’n vraag het wat nie hier staan nie, vra dit gerus by die volgende besoek. Goeie vrae verdien duidelike antwoorde, en ek bespreek ’n bekommernis liewer as om dit onopgelos te laat.
Afrika-Inentingsweek en die groot inhaalveldtog
Afrika-Inentingsweek word elke jaar in die laaste week van April gehou en word deur die Wêreldgesondheidsorganisasie se Afrika-kantoor en UNICEF gekoördineer. Die 2026-fokus sit die "Big Catch-Up", die groot inhaalveldtog, voort wat die Wêreldgesondheidsorganisasie, UNICEF en Gavi in 2023 begin het. Die doel is om kinders te vind wat gedurende die COVID-jare inentings gemis het, dekking terug te bring tot op die vlakke voor die pandemie, en die kinders te bereik wat nog nooit ’n enkele inenting gehad het nie.
Suid-Afrika het werk om te doen. Die Departement van Gesondheid se 2023/24-syfers wys dat 233 247 kinders, oftewel 26% van die teikenbevolking, hulle eerste seswaardige dosis gemis het. Die hoogste getalle kinders sonder ’n enkele dosis is in die OR Tambo-, Alfred Nzo-, Ugu-, Bojanala- en Harry Gwala-distrikte. In die Wes-Kaap, die Tuinroete ingesluit, het ongeveer 16% van die kinders wat in aanmerking gekom het verlede jaar ’n eerste seswaardige dosis gemis.
U kan help deur hierdie maand u kinders se Pad-na-Gesondheid-boekies na te gaan, ’n inhaalafspraak te maak as iets kort, en vir familie of vriende met klein kinders te noem dat een kort kliniekbesoek ’n skedule weer op datum kan bring.
Waar om inhaal-inentings te kry
Staatsklinieke gee al die EPI-SA-entstowwe gratis, inhaal-dosisse ingesluit, binne die ouderdomsgrense hierbo. Die personeel is opgelei op die 2024-inhaalskedule, en die Pad-na-Gesondheid-boekie is al wat u hoef saam te bring. Clicks Clinic en Dis-Chem Clinic doen dieselfde skedule teen betaling, met afsprake aanlyn of sonder afspraak.
By NeoHealth gee ons die seisoenale griep-inspuiting (Influvac), die gewone tetanus-skoot, en die hepatitis B-entstof vir die geregistreerde aanduidings. Ons gee nie die roetine-kinderinentings van die EPI-SA-skedule hier by die praktyk nie, en ons hou ook nie voorraad van die ander privaat kinderentstowwe nie. Wat ons wel doen, is om die Pad-na-Gesondheid-boekie saam met u deur te gaan, vir u te sê presies wat kort, en ’n opsomming of verwysingsbrief te skryf vir die verskaffer wat die dosis gaan gee.
Bring die Pad-na-Gesondheid-boekie (RtHB) na elke kliniek- of dokterbesoek saam. Dit is Suid-Afrika se amptelike pasiëntgehoue rekord van u kind se inentings, groei en ontwikkelingsmylpale vanaf geboorte, en dit word in beide die staats- en privaat sektor gebruik. Sonder die boekie kan ’n dokter nie inhaal-dosisse veilig beplan nie, en gaan die groeilyn oor tyd verlore. As die boekie weg is of nooit uitgereik is nie, kan enige dokter of kliniek ’n nuwe rekord begin en die inentingsgeskiedenis uit die beskikbare bronne weer opbou.
Belangrik
Hierdie artikel is algemene gesondheidsinligting en vervang nie ’n konsultasie nie. As u spesifieke bekommernisse oor u kind se inentingskedule het, bespreek ’n afspraak met u huisdokter. In ’n noodgeval, skakel 10177 of gaan na die naaste noodeenheid.
Verwante leesstof
Gereelde vrae
My kind is drie en het net BCG en die ses-weke-skoot gehad. Is dit te laat?
Nee. Die seswaardige entstof kan tot vyf jaar ingehaal word, die pneumokokkale entstof tot ses jaar, MR op enige ouderdom, en Tdap tot vyftien jaar. U kan by die volgende kliniekbesoek begin inhaal. Bring die Pad-na-Gesondheid-boekie saam as u dit het.
Het my baba die rotavirus-entstof nodig as ons die ses-weke-dosis gemis het?
Die rotavirus-entstof kan nog tot 24 weke ouderdom gegee word. Daarna word dit nie meer gegee nie, weens ’n klein veiligheidsrisiko. As u baba onder 24 weke is, maak gou ’n afspraak.
Moet ek my seun teen MPV laat inent?
Ja. Die MPV-inenting (menslike papillomavirus, in Engels HPV) word in die privaat praktyk vir seuns sowel as meisies aanbeveel. Dit beskerm teen kankers van die keel, anus en penis, en teen genitale vratte. Seuns wat ingeënt is, verlaag ook hulle toekomstige maats se risiko van servikale kanker.
Abrysvo in die swangerskap of nirsevimab vir die baba, wat moet ons kies?
Albei beskerm die pasgeborene deur sy eerste RSV-seisoen. Abrysvo word tussen 28 en 36 weke van die swangerskap aan die ma gegee, en die antiliggame gaan oor die plasenta. Nirsevimab word as een inspuiting aan die baba gegee, met geboorte of net voor die RSV-seisoen begin. Koste, waar die swangerskap teenoor die RSV-seisoen val, en persoonlike voorkeur besluit dit gewoonlik. Gesels met u huisdokter of verloskundige oor die regte keuse vir u.
Kan ons die inentings opdeel in plaas van verskeie op een dag?
Opdeel beteken meer kliniekbesoeke, meer spanning vir u kind, en ’n langer tyd waarin hy onbeskerm is. Die bewyse toon geen voordeel in opdeel nie, en wel skade in die vorm van uitgestelde immuniteit. Die aanbevole skedule is die beste balans.
My kind het MPV in Graad 5 gemis. Kan sy dit nog kry?
Ja. Die Departement van Gesondheid se inhaalveldtog is juis ontwerp om al die meisies te bereik wat sedert 2014 gemis is. Enige meisie van Graad 5-ouderdom of ouer wat nie die skoolgebaseerde dosis gekry het nie, kan dit steeds kry. In die privaat praktyk is inhaal ook vir seuns beskikbaar.
Waar kan ek nagaan wat my kind nog nodig het?
Bring die Pad-na-Gesondheid-boekie na ’n kliniek- of dokterbesoek. Ons kan die boekie saam met u deurgaan en vir u sê wat kort. Die roetine-kinderinentings self kom van die staatskliniek af, waar dit gratis is, of van ’n privaat kliniek soos Clicks of Dis-Chem. As die boekie weg is, kan enige dokter of kliniek die rekord nagaan of ’n nuwe een begin en van daar af inhaal.
Verkies u Engels? Lees die Engelse weergawe van hierdie artikel.